ในยุคที่เศรษฐกิจมีความผันผวนและค่าครองชีพปรับตัวสูงขึ้น การวางแผนชีวิตและการเงินให้มั่นคงเป็นเรื่องสำคัญที่ทุกคนต้องใส่ใจ วันนี้ “เพื่อนแท้เงินด่วน” จะพาไปทำความรู้จักกับหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง แนวคิดที่ไม่ได้จำกัดอยู่แค่เกษตรกร แต่เป็นรากฐานการดำเนินชีวิตที่นำไปสู่ความยั่งยืนสำหรับทุกอาชีพ หากคุณกำลังสงสัยว่า เศรษฐกิจพอเพียงหมายถึงอะไร และจะนำมาปรับใช้กับการจัดการหนี้สิน การออม หรือการดำเนินธุรกิจอย่างไร บทความนี้ได้รวบรวมคำตอบและแนวทางปฏิบัติที่เข้าใจง่ายมาฝากกัน
เศรษฐกิจพอเพียงคืออะไร
หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง คือ ปรัชญาที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (ในหลวงรัชกาลที่ 9) มีพระราชดำรัสชี้แนะแนวทางการดำเนินชีวิตแก่พสกนิกรชาวไทยมาโดยตลอดนานกว่า 30 ปี ตั้งแต่ก่อนวิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจ และเมื่อภายหลังได้ทรงเน้นย้ำแนวทางแก้ไขเพื่อให้รอดพ้น และสามารถดำรงอยู่ได้อย่างมั่นคงและยั่งยืนภายใต้กระแสโลกาภิวัตน์และความเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ
ใจความสำคัญของหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง คือ “ทางสายกลาง” (The Middle Path) ซึ่งหมายถึงความพอดีในการดำรงชีวิต ไม่ตึงจนเกินไปและไม่หย่อนจนเกินไป การพึ่งพาตนเองได้ และมีรากฐานจิตใจที่มั่นคง โดยสามารถประยุกต์ใช้ได้กับทุกคน ทุกระดับ ตั้งแต่ระดับครอบครัว ชุมชน จนถึงระดับรัฐ ดังนั้นคำตอบของคำถามที่ว่า เศรษฐกิจพอเพียงหมายถึงอะไรจึงไม่ใช่การปฏิเสธความเจริญหรือเทคโนโลยี แต่เป็นการรู้จักใช้สิ่งเหล่านั้นอย่างรู้เท่าทันและเกิดประโยชน์สูงสุด
องค์ประกอบสำคัญของหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
เพื่อให้เข้าใจได้อย่างชัดเจนว่า เศรษฐกิจพอเพียงหมายถึงอะไร และสามารถนำไปปฏิบัติได้จริง เราต้องยึดหลักการสำคัญที่เรียกว่า “3 ห่วง 2 เงื่อนไข” ซึ่งเป็นหัวใจของ หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ดังนี้
องค์ประกอบสำคัญของหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
- ความพอประมาณ (Moderation) ความพอประมาณในที่นี้คือ ความพอดีที่ไม่น้อยเกินไปและไม่มากเกินไป โดยไม่เบียดเบียนตนเองและผู้อื่น ตัวอย่างเช่น ในเรื่องการเงิน การปฏิบัติตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงคือการรู้จักใช้จ่ายให้เหมาะสมกับฐานะ ไม่ก่อหนี้สินเกินตัวที่ก่อให้เกิดความทุกข์ในภายหลัง หรือการผลิตและการบริโภคที่อยู่ในระดับพอดีกับกำลังของตน
- ความมีเหตุผล (Reasonableness) การตัดสินใจเกี่ยวกับระดับความพอเพียงนั้น จะต้องเป็นไปอย่างมีเหตุผล โดยพิจารณาจากเหตุปัจจัยที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนคำนึงถึงผลที่คาดว่าจะเกิดขึ้นจากการกระทำนั้น ๆ อย่างรอบคอบ การนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้จะช่วยให้เราไม่ตัดสินใจด้วยอารมณ์หรือกระแสสังคม แต่ตัดสินใจบนพื้นฐานของข้อมูลและความเป็นจริง
- การมีภูมิคุ้มกันในตัวที่ดี (Self-Immunity) ข้อนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งในโลกยุคปัจจุบัน การมีภูมิคุ้มกันตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงหมายถึง การเตรียมตัวให้พร้อมรับผลกระทบและการเปลี่ยนแปลงด้านต่าง ๆ ที่จะเกิดขึ้น โดยคำนึงถึงความเป็นไปได้ของสถานการณ์ต่าง ๆ ที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในอนาคต เช่น การมีเงินสำรองฉุกเฉิน การทำประกันความเสี่ยง หรือการมีอาชีพเสริม เพื่อให้เมื่อเกิดวิกฤต ชีวิตจะไม่ล้มครืนลงไป
2 เงื่อนไข: พื้นฐานเพื่อความสำเร็จ
การจะขับเคลื่อนหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ให้ได้ผลดีนั้น ต้องอาศัย 2 เงื่อนไขหลักกำกับด้วยเสมอ คือ
- เงื่อนไขความรู้ (Knowledge) ประกอบด้วย ความรอบรู้เกี่ยวกับวิชาการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องอย่างรอบด้าน ความรอบคอบที่จะนำความรู้เหล่านั้นมาพิจารณาให้เชื่อมโยงกัน เพื่อประกอบการวางแผน และความระมัดระวังในขั้นปฏิบัติ
- เงื่อนไขคุณธรรม (Morality) ที่จะต้องเสริมสร้าง ประกอบด้วย มีความตระหนักในคุณธรรม มีความซื่อสัตย์สุจริต และมีความอดทน มีความเพียร ใช้สติปัญญาในการดำเนินชีวิต ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญที่จะทำให้สังคมอยู่ร่วมกันได้อย่างสงบสุข
การประยุกต์ใช้หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในชีวิตประจำวัน
หลังจากเข้าใจแล้วว่า เศรษฐกิจพอเพียงหมายถึงอะไรขั้นตอนต่อไปคือการนำลงสู่การปฏิบัติจริง ซึ่งสามารถทำได้ในทุกระดับของสังคม
สำหรับบุคคลทั่วไปและพนักงานออฟฟิศ
หลายคนอาจคิดว่าหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเป็นเรื่องไกลตัวสำหรับคนเมือง แต่แท้จริงแล้วเราสามารถเริ่มได้ทันที
- การทำบัญชีรายรับ-รายจ่าย เป็นพื้นฐานสำคัญที่ทำให้เห็นภาพรวมทางการเงิน ช่วยลดรายจ่ายที่ไม่จำเป็นตามแนวทางความพอประมาณ
- การออมก่อนใช้ สร้างวินัยทางการเงินเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันในอนาคต
- การหารายได้เสริม ใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ พัฒนาทักษะใหม่ ๆ เพื่อลดความเสี่ยงจากการพึ่งพารายได้ทางเดียว
สำหรับภาคเกษตรกรรม (เกษตรทฤษฎีใหม่)
บ่อยครั้งที่มีการสับสนระหว่าง เกษตรทฤษฎีใหม่ กับ หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ต้องอธิบายว่า “เกษตรทฤษฎีใหม่” เป็นเพียงตัวอย่างการประยุกต์ใช้หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในภาคการเกษตรอย่างเป็นรูปธรรม โดยเน้นการจัดการทรัพยากรน้ำและที่ดินให้เกิดประโยชน์สูงสุด แบ่งพื้นที่ออกเป็น 4 ส่วน (30:30:30:10) คือ สระน้ำ, นาข้าว, พืชไร่พืชสวน, และที่อยู่อาศัย เพื่อให้เกษตรกรสามารถพึ่งพาตนเองได้ในเบื้องต้น
สำหรับภาคธุรกิจและ SMEs
การดำเนินธุรกิจตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงไม่ได้หมายความว่าจะห้ามแสวงหากำไร แต่เป็นการเติบโตอย่างยั่งยืน (Sustainability)
- ไม่เก็งกำไรเกินตัว ลงทุนอย่างระมัดระวัง ไม่ขยายกิจการเกินกำลังจนขาดสภาพคล่อง
- รับผิดชอบต่อสังคม การดำเนินธุรกิจที่ไม่เบียดเบียนสิ่งแวดล้อมและชุมชน
- การบริหารความเสี่ยง มีแผนรองรับเมื่อเศรษฐกิจผันผวน เพื่อให้ธุรกิจอยู่รอดได้ในระยะยาว
ประโยชน์ที่ได้รับจากการดำเนินชีวิตตามหลักพอเพียง
การน้อมนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาปรับใช้จะก่อให้เกิดความสมดุลใน 4 มิติ ได้แก่ มิติด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และวัฒนธรรม ผู้ที่ปฏิบัติจะมีความสุขจากการ “พอใจในสิ่งที่มี” มีความมั่นคงทางจิตใจ ไม่ต้องดิ้นรนแก่งแย่งชิงดีจนเกินพอดี และที่สำคัญคือสามารถพึ่งพาตนเองได้ ซึ่งเป็นคำตอบที่ชัดเจนที่สุดว่าเศรษฐกิจพอเพียงหมายถึงอะไรและทำไมจึงเป็นปรัชญาที่ได้รับการยอมรับไปทั่วโลก
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เหมาะกับใครบ้าง
หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเหมาะกับคนไทยทุกคน ทุกอาชีพ ไม่ว่าจะเป็นข้าราชการ พนักงานบริษัท พ่อค้าแม่ค้า หรือนักเรียนนักศึกษา เพราะเป็นหลักการในการดำเนินชีวิตและการตัดสินใจ ไม่ใช่เพียงแค่ทฤษฎีการเกษตร
หากเป็นหนี้อยู่ จะเริ่มใช้หลักเศรษฐกิจพอเพียงได้อย่างไร
เริ่มต้นจากการยอมรับความจริงและใช้ “ความมีเหตุผล” ในการวิเคราะห์สาเหตุของหนี้ จากนั้นใช้ “ความพอประมาณ” ในการลดรายจ่ายฟุ่มเฟือยเพื่อนำเงินไปชำระหนี้ และสร้าง “ภูมิคุ้มกัน” ด้วยการหารายได้เสริมหรือปรับโครงสร้างหนี้ให้เหมาะสม
เศรษฐกิจพอเพียงหมายถึงอะไร ในบริบทของการใช้เทคโนโลยี
ในบริบทนี้เศรษฐกิจพอเพียงหมายถึงอะไรที่ไม่ใช่การปฏิเสธเทคโนโลยี แต่คือการเลือกใช้เทคโนโลยีอย่างชาญฉลาด คุ้มค่า และเหมาะสมกับความจำเป็น เพื่อช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงานหรือการใช้ชีวิต โดยไม่ตกเป็นทาสของวัตถุนิยม
สรุปบทความ
โดยสรุป การเข้าใจอย่างถ่องแท้ว่าเศรษฐกิจพอเพียงหมายถึงอะไรช่วยให้เรามีสติในการใช้จ่ายและสร้างภูมิคุ้มกันทางการเงิน แต่หากเกิดเหตุฉุกเฉินหรือต้องการเงินทุนหมุนเวียนเพื่อต่อยอดและมีโฉนดที่ดิน “เพื่อนแท้เงินด่วน” พร้อมอยู่เคียงข้างคุณ เราให้บริการสินเชื่อโฉนดที่ดินที่อนุมัติไว ให้วงเงินสูงสุดถึง 130% ของราคาประเมิน โดยไม่ต้องเสียเวลาไปจดจำนองที่กรมที่ดิน ช่วยให้คุณบริหารจัดการหนี้หรือไถ่ถอนจำนองได้ง่ายขึ้น ไม่ต้องกังวลเรื่องดอกเบี้ยสูงเกินจริง เพื่อให้ชีวิตทางการเงินของคุณเดินหน้าต่อได้อย่างราบรื่น
