ในสภาวะเศรษฐกิจปัจจุบันที่ความผันผวนทางการเงินเกิดขึ้นได้กับทุกคน ปัญหาหนี้สินจึงเป็นเรื่องใกล้ตัวที่สร้างความกังวลใจ โดยเฉพาะความหวาดกลัวต่อวิธีการติดตามทวงถาม บทความนี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับสิทธิขั้นพื้นฐานของลูกหนี้ และขอบเขตการปฏิบัติงานของเจ้าหนี้ตาม พ.ร.บ. ทวงถามหนี้ เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมแก่ทั้งสองฝ่าย วันนี้ “เพื่อนแท้เงินด่วน” จะพาไปทำความรู้จักกับกฎหมายฉบับนี้อย่างละเอียด เพื่อให้คุณสามารถจัดการปัญหาหนี้สินได้อย่างมีสติและรู้เท่าทัน
พ.ร.บ. ทวงถามหนี้คืออะไร
พ.ร.บ. ทวงถามหนี้ หรือชื่อเต็มว่า “พระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558” คือกฎหมายที่ตราขึ้นเพื่อกำกับดูแลการติดตามทวงถามหนี้ให้เป็นไปอย่างเหมาะสม โดยกำหนดมาตรฐานการปฏิบัติของเจ้าหนี้และผู้ทวงถามหนี้ ไม่ให้ใช้วิธีการที่ละเมิดสิทธิมนุษยชน ข่มขู่ หรือคุกคามลูกหนี้ ซึ่งกฎหมายฉบับนี้ช่วยสร้างความชัดเจนว่าสิ่งใดทำได้และสิ่งใดทำไม่ได้ เพื่อปกป้องลูกหนี้จากการกระทำที่ไม่เป็นธรรม
สรุปสาระสำคัญของกฎหมายทวงหนี้ฉบับล่าสุด
สาระสำคัญหลักของ พ.ร.บ. ทวงถามหนี้ คือการกำหนดกติกา “มารยาท” ในการทวงเงิน โดยเน้นย้ำเรื่องการให้เกียรติความเป็นมนุษย์ กฎหมายได้วางกรอบเรื่องช่วงเวลาในการติดต่อ ความถี่ในการทวงถาม และวิธีการพูดคุย เพื่อป้องกันไม่ให้เจ้าหนี้ใช้อำนาจกดดันทางจิตใจ หรือสร้างความอับอายแก่ลูกหนี้ในที่สาธารณะ นอกจากนี้ยังกำหนดบทลงโทษที่ชัดเจนทั้งทางแพ่งและอาญาสำหรับผู้ที่ฝ่าฝืน เพื่อให้กฎหมายมีสภาพบังคับใช้อย่างแท้จริง
ใครบ้างที่อยู่ภายใต้กฎหมายฉบับนี้
กฎหมายฉบับนี้ครอบคลุมบุคคลและนิติบุคคลที่เกี่ยวข้องกับการให้สินเชื่อและการทวงถามหนี้อย่างกว้างขวาง ได้แก่
- เจ้าหนี้: ทั้งสถาบันการเงิน (ธนาคาร), ผู้ประกอบธุรกิจสินเชื่อที่ไม่ใช่สถาบันการเงิน (Non-bank), นิติบุคคลทั่วไป, และเจ้าหนี้นอกระบบ (บุคคลธรรมดาที่ปล่อยกู้)
- ผู้ทวงถามหนี้: ตัวแทนเจ้าหนี้ บริษัทรับจ้างทวงหนี้ สำนักงานกฎหมาย หรือทนายความที่ได้รับมอบอำนาจให้ติดตามหนี้สิน
กฎเหล็ก! เจ้าหนี้ทวงถามหนี้ได้ตอนไหนและอย่างไร
การมีหนี้ต้องชดใช้เป็นหลักการที่ถูกต้อง แต่การทวงถามนั้นต้องอยู่บนพื้นฐานของความถูกต้องตามกฎหมาย พ.ร.บ. ทวงถามหนี้จึงได้กำหนดระเบียบวิธีการติดต่อที่ชัดเจน เพื่อไม่ให้การทวงหนี้กลายเป็นการรบกวนการใช้ชีวิตปกติสุขของลูกหนี้มากจนเกินไป ดังนี้
ช่วงเวลาที่สามารถติดต่อทวงหนี้ได้
ตามกฎหมาย เจ้าหนี้สามารถติดต่อลูกหนี้ทางโทรศัพท์ สื่ออิเล็กทรอนิกส์ หรือไปพบ ได้เฉพาะในช่วงเวลาที่กำหนดเท่านั้น คือ
- วันจันทร์ – ศุกร์: ติดต่อได้ตั้งแต่เวลา 08.00 น. ถึง 20.00 น.
- วันหยุดราชการและวันหยุดนักขัตฤกษ์: ติดต่อได้ตั้งแต่เวลา 09.00 น. ถึง 18.00 น. หากมีการติดต่อนอกเหนือจากเวลานี้ จะถือว่าฝ่าฝืนกฎหมายทันที เว้นแต่ได้รับอนุญาตจากลูกหนี้เป็นลายลักษณ์อักษร
จำนวนครั้งในการทวงถามต่อวัน
เพื่อป้องกันการก่อความรำคาญหรือกดดันลูกหนี้ คณะกรรมการกำกับการทวงถามหนี้ได้ออกประกาศกำหนดให้เจ้าหนี้ทวงถามหนี้ได้ ไม่เกิน 1 ครั้งต่อวัน เท่านั้น หากลูกหนี้รับสายและได้รับทราบเรื่องการทวงหนี้แล้ว จะถือว่านับเป็น 1 ครั้ง หากโทรมาอีกในวันเดียวกันจะถือว่ามีความผิด แต่หากโทรแล้วลูกหนี้ไม่รับสาย จะยังไม่นับเป็นจำนวนครั้งในการทวง
สถานที่และการแสดงตัวในการทวงหนี้
การติดต่อทวงถามหนี้ต้องทำในสถานที่ที่ลูกหนี้ระบุไว้ หรือภูมิลำเนาของลูกหนี้เท่านั้น และผู้ทวงถามหนี้ต้อง “แสดงตัว” อย่างชัดเจน โดยแจ้งชื่อ-นามสกุลจริง หรือชื่อหน่วยงานต้นสังกัด พร้อมระบุวัตถุประสงค์ว่าต้องการติดต่อเรื่องหนี้สิน และต้องแสดงหลักฐานการมอบอำนาจหากลูกหนี้ร้องขอ ห้ามแอบแฝงหรือปกปิดตัวตนเพื่อหลอกลวงให้ลูกหนี้หลงเชื่อ
ข้อห้ามต้องรู้ 5 สิ่งที่เจ้าหนี้ห้ามทำเด็ดขาด
นอกจากการกำหนดวิธีปฏิบัติที่ถูกต้องแล้ว พ.ร.บ. ทวงถามหนี้ยังระบุข้อห้ามร้ายแรงที่เจ้าหนี้ “ห้ามทำ” โดยเด็ดขาด หากฝ่าฝืนจะมีโทษหนัก ทั้งนี้เพื่อคุ้มครองความปลอดภัยและชื่อเสียงของลูกหนี้ ซึ่งมี 5 ข้อหลักที่มักพบปัญหาบ่อยครั้ง ดังนี้
1. การข่มขู่ ใช้ความรุนแรง หรือใช้วาจาดูหมิ่น
ห้ามเจ้าหนี้ข่มขู่ว่าจะใช้ความรุนแรง หรือกระทำการใดๆ ที่ทำให้เกิดความเสียหายแก่ร่างกาย ชื่อเสียง หรือทรัพย์สินของลูกหนี้ รวมถึงห้ามใช้วาจาหยาบคาย ดูหมิ่น หรือถากถางให้ลูกหนี้รู้สึกด้อยค่า การกระทำลักษณะนี้ถือเป็นความผิดทางอาญาที่มีบทลงโทษรุนแรงที่สุดในกฎหมายฉบับนี้
2. การแจ้งหรือเปิดเผยความลับให้บุคคลที่ 3 รับรู้
ความเป็นหนี้ถือเป็นเรื่องส่วนบุคคล ห้ามเจ้าหนี้แจ้งหรือเปิดเผยเรื่องหนี้สินของลูกหนี้ให้บุคคลอื่นที่ไม่เกี่ยวข้องรับรู้ (เช่น เพื่อนร่วมงาน, ญาติพี่น้อง, เพื่อนบ้าน) ยกเว้นเป็นการสอบถามเพื่อตามหาที่อยู่ของลูกหนี้เท่านั้น แต่ก็ห้ามบอกว่าลูกหนี้เป็นหนี้อยู่ดี การประจานถือเป็นความผิดชัดเจน
3. การติดต่อในเวลาหรือสถานที่ที่ไม่เหมาะสม
ห้ามติดต่อทวงถามหนี้ในช่วงเวลาพักผ่อน หรือนอกเหนือเวลาที่กฎหมายกำหนด (ตามที่กล่าวไปในหัวข้อก่อนหน้า) รวมถึงห้ามไปทวงถามในสถานที่ที่ทำให้ลูกหนี้เกิดความอับอาย หรือเดือดร้อนรำคาญ เช่น บุกรุกเข้าไปในที่ทำงานแล้วตะโกนโวยวาย หรือไปดักรอในสถานที่ราชการโดยไม่ได้รับอนุญาต
4. การใช้เอกสารปลอม หรือแอบอ้างเป็นเจ้าหน้าที่รัฐ
ห้ามผู้ทวงถามหนี้แสดงข้อความ เครื่องหมาย หรือเครื่องแบบที่ทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐ เช่น ตำรวจ หรือเจ้าหน้าที่ศาล และห้ามส่งเอกสารที่มีลักษณะคล้ายหมายศาล หรือเอกสารราชการปลอมเพื่อข่มขู่ให้ลูกหนี้เกิดความหวาดกลัว การกระทำนี้มีความผิดฐานปลอมแปลงเอกสารและแอบอ้างเจ้าพนักงานด้วย
5. การเรียกเก็บค่าธรรมเนียมเกินอัตรา
ในการทวงถามหนี้ เจ้าหนี้จะเรียกเก็บค่าธรรมเนียมหรือค่าใช้จ่ายในการทวงถามได้เพียงเท่าที่จำเป็นและตามอัตราที่คณะกรรมการฯ ประกาศกำหนดเท่านั้น ห้ามฉวยโอกาสเรียกเก็บค่าทวงถามโหด หรือค่าใช้จ่ายแอบแฝงที่เกินจริง หากฝ่าฝืนลูกหนี้มีสิทธิร้องเรียนและปฏิเสธการจ่ายส่วนเกินนั้นได้
บทลงโทษหากฝ่าฝืน พ.ร.บ. ทวงถามหนี้
กฎหมายฉบับนี้ไม่ได้เป็นเพียงเสือกระดาษ แต่มีบทลงโทษที่รุนแรงและชัดเจนเพื่อป้องปรามผู้กระทำผิด โดยแบ่งโทษออกเป็น 2 ส่วนหลักๆ คือโทษทางปกครองและโทษทางอาญา ขึ้นอยู่กับลักษณะความรุนแรงของการกระทำความผิดนั้นๆ
ทษทางปกครอง (ปรับเงิน)
หากเจ้าหนี้หรือผู้ทวงถามหนี้ฝ่าฝืนระเบียบปฏิบัติทั่วไป เช่น ทวงหนี้ผิดเวลา, ทวงเกิน 1 ครั้งต่อวัน, ไม่แจ้งชื่อ-นามสกุล หรือพูดจาไม่สุภาพ (ที่ไม่ถึงขั้นดูหมิ่น) คณะกรรมการกำกับการทวงถามหนี้มีอำนาจสั่งให้ระงับการกระทำ และอาจมีคำสั่งลงโทษปรับทางปกครองได้สูงสุดไม่เกิน 100,000 บาท
โทษทางอาญา (จำคุก)
สำหรับความผิดร้ายแรงที่ส่งผลกระทบต่อสิทธิเสรีภาพ ร่างกาย และจิตใจของลูกหนี้ เช่น การข่มขู่ใช้ความรุนแรง, การทำให้ทรัพย์สินเสียหาย, การดูหมิ่น, การแจ้งความเท็จ หรือการเปิดเผยความลับ (ประจาน) จะมีโทษทางอาญา โดยมีโทษจำคุกสูงสุดถึง 1 – 5 ปี หรือปรับสูงสุดถึง 100,000 – 500,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ตามมาตราที่ฝ่าฝืน
โดนทวงหนี้โหด ผิดกฎหมาย ร้องเรียนที่ไหนได้บ้าง
หากลูกหนี้พบว่าตนเองไม่ได้รับความเป็นธรรม ถูกคุกคาม หรือเจ้าหนี้ปฏิบัติผิดเงื่อนไขตาม พ.ร.บ. ทวงถามหนี้อย่าเพิกเฉยหรือยอมจำนน ลูกหนี้สามารถรวบรวมหลักฐาน เช่น คลิปเสียง ภาพถ่ายหน้าจอ หรือบันทึกการสนทนา เพื่อนำไปร้องเรียนดำเนินคดีได้ทันที สามารถยื่นเรื่องร้องเรียนได้ที่
- ที่ว่าการอำเภอ หรือสถานีตำรวจ ในท้องที่ที่เกิดเหตุ
- ศูนย์ดำรงธรรม ผ่านสายด่วน 1567 ตลอด 24 ชั่วโมง
- ศูนย์รับเรื่องราวร้องทุกข์การกู้ยืมเงินนอกระบบ ของสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง
- กรมการปกครอง ซึ่งทำหน้าที่เป็นฝ่ายเลขานุการคณะกรรมการกำกับการทวงถามหนี้ประจำจังหวัด
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับกฎหมายทวงหนี้
เจ้าหนี้ทวงหนี้ได้วันละกี่ครั้ง
ตามประกาศคณะกรรมการกำกับการทวงถามหนี้ เจ้าหนี้สามารถทวงถามหนี้ได้เพียง วันละ 1 ครั้งเท่านั้น หากลูกหนี้รับสายและรับทราบแล้วถือว่าจบกระบวนการในวันนั้น หากโทรซ้ำจะถือว่ามีความผิดตามกฎหมาย
วันหยุดเสาร์-อาทิตย์ ทวงหนี้ได้กี่โมง
ในวันหยุดราชการ วันหยุดนักขัตฤกษ์ และวันเสาร์-อาทิตย์ เจ้าหนี้สามารถติดต่อทวงถามหนี้ได้เฉพาะช่วงเวลา 09.00 – 18.00 น. เท่านั้น หากโทรมาเช้ากว่าหรือดึกกว่านี้ถือว่าผิด พ.ร.บ.
เจ้าหนี้ประจานลง Facebook ผิด พ.ร.บ. ทวงหนี้ไหม
ผิดกฎหมายแน่นอน การโพสต์ทวงหนี้ทาง Social Media ไม่ว่าจะเป็น Facebook, Line หรือช่องทางอื่นในลักษณะเปิดเผยให้ผู้อื่นรับรู้ ถือเป็นการประจานและละเมิดสิทธิส่วนบุคคล ผิดทั้ง พ.ร.บ. ทวงถามหนี้และอาจผิด พ.ร.บ. คอมพิวเตอร์ รวมถึงกฎหมายหมิ่นประมาทด้วย
พ.ร.บ. ทวงถามหนี้ ใช้กับหนี้นอกระบบได้ไหม
ใช้บังคับได้ กฎหมายฉบับนี้ครอบคลุมเจ้าหนี้ทุกประเภท รวมถึงเจ้าหนี้นอกระบบที่ปล่อยกู้โดยไม่ได้รับอนุญาตด้วย ดังนั้นแม้จะเป็นหนี้นอกระบบ เจ้าหนี้ก็ไม่มีสิทธิใช้ความรุนแรงหรือข่มขู่
สรุปบทความ
โดยสรุป พ.ร.บ. ทวงถามหนี้มีไว้เพื่อสร้างมาตรฐานที่เป็นธรรม ไม่ให้ฝ่ายใดถูกเอารัดเอาเปรียบ ลูกหนี้มีหน้าที่ชำระหนี้ตามสัญญา แต่ก็มีสิทธิที่จะได้รับการปฏิบัติอย่างมีศักดิ์ศรี ในขณะที่เจ้าหนี้ก็ต้องติดตามหนี้ภายใต้กรอบของกฎหมาย หากท่านกำลังมองหาทางออกทางการเงินเพื่อปิดหนี้เดิม ลดภาระดอกเบี้ย หรือเสริมสภาพคล่อง “เพื่อนแท้ เงินด่วน” พร้อมดูแลด้วยบริการสินเชื่อโฉนดที่ดิน เปลี่ยนโฉนดเป็นเงินทุนได้ง่ายๆ อนุมัติไว ให้วงเงินสูงถึง 130% ของราคาประเมิน ดอกเบี้ยเป็นธรรม ถูกกฎหมาย ไม่ต้องเสียเวลาไปจดจำนองที่กรมที่ดิน ช่วยให้การไถ่ถอนจำนองขายฝากเป็นเรื่องสะดวก มั่นใจได้ในความปลอดภัยและบริการที่จริงใจจากเรา
