ปัญหากรรมสิทธิ์รวม เมื่อเจ้าของร่วมคนหนึ่งอยากขาย ควรทำอย่างไร

การที่คนหนึ่งอยากขายโฉนดที่ดินที่เป็นกรรมสิทธิ์รวม ถือว่าเป็นเรื่องที่ทำได้ แต่ต้องทำให้ถูกกฎหมายเพื่อไม่ให้เกิดข้อพิพาทหนักขึ้น 

หนักที่สุดคือ “การฟ้องแบ่งกรรมสิทธิ์” แต่ก่อนจะไปถึงขั้นนั้น มีวิธีอื่นที่ควรลองก่อน ดังนี้ 

ทางเลือกที่ 1 : เจรจากันในครอบครัว 

เป็นวิธีดีที่สุด ประหยัดที่สุด และไม่สร้างความแตกแยก 
เนื้อหาที่ควรเจรจา เช่น 

• • ต้องการขายเพราะเหตุใด 

• • ต้องใช้เงินจำนวนเท่าไหร่ 

• • คนอื่นช่วยแบ่งเงินบางส่วนแทนได้หรือไม่ 

• • ขายเฉพาะส่วนของตัวเองได้หรือไม่ (ซึ่งทำได้ตามกฎหมาย) 

ทางเลือกที่ 2 : ขายส่วนของตนเองให้บุคคลภายนอก 

ผู้ถือกรรมสิทธิ์รวมสามารถขาย “ส่วนของตัวเอง” ได้ มีทั้งข้อดีและข้อเสีย 

ข้อดี: 

• • ได้เงินเร็ว 

• • ไม่ต้องรอความยินยอมจากเจ้าของร่วม 

ข้อเสีย: 

• • คนที่ซื้อจะกลายเป็นเจ้าของร่วมแทน ทำให้เกิดปัญหาใหม่ 

• • ราคาที่ขายอาจต่ำ เพราะผู้ซื้อส่วนใหญ่ไม่อยากถือกรรมสิทธิ์รวม 

ทางเลือกที่ 3 : ให้เจ้าของร่วมคนอื่นซื้อส่วนของตน (ซื้อส่วนแบ่ง) 

วิธีนี้เหมาะสมที่สุด เพราะไม่ทำให้มีคนนอกเข้ามา 
แต่บางครั้งเจ้าของร่วมอื่นไม่มีเงินพอ วิธีที่เป็นไปได้คือให้เขาไปขอสินเชื่อ โดยใช้โฉนดที่ดินเป็นหลักประกัน เช่น สินเชื่อจากบริษัท เพื่อนแท้ เงินด่วน จำกัด ที่ปล่อยวงเงินสูงสุดถึง 130% ของราคาประเมิน ช่วยให้คนในครอบครัวสามารถซื้อส่วนแบ่งกันเองได้ง่ายขึ้นโดยไม่ต้องขายที่ดินทิ้งทั้งแปลง 

ทางเลือกที่ 4 : แบ่งแยกโฉนดที่ดิน 

หากที่ดินแบ่งได้ตามกฎหมาย (ไม่ติดข้อจำกัดด้านผังเมืองหรือขนาด) ทุกฝ่ายสามารถตกลงกันให้เจ้าหน้าที่รังวัดแบ่งพื้นที่ตามสัดส่วนสิทธิ เมื่อแบ่งเสร็จจะออกโฉนดใหม่ให้แต่ละคน ถือเป็นการจบปัญหากรรมสิทธิ์รวมอย่างสมบูรณ์ 

ทางเลือกที่ 5 : ฟ้องศาลให้แบ่งทรัพย์สิน 

หากเจรจาไม่ได้จริง ๆ เจ้าของร่วมมีสิทธิตามกฎหมายฟ้องให้ศาลมีคำสั่งแบ่งกรรมสิทธิ์ได้ โดยผลลัพธ์มี 2 แบบ 

• 1. แบ่งแยกจริงได้ → ศาลให้เจ้าหน้าที่แบ่งที่ดิน 
  2. แบ่งไม่ได้ → ศาลสั่งขายทอดตลาด แล้วแบ่งเงินตามสัดส่วน 

กระบวนการนี้ใช้เวลานานและมีค่าใช้จ่าย จึงควรเป็น “ทางเลือกสุดท้าย”