หลายคนอาจมีที่ดินว่างเปล่าที่ปล่อยไว้ไม่ได้ใช้ประโยชน์ ไม่มีเอกสารสิทธิ์ในการครอบครอง จึงเกิดเป็นข้อสงสัยว่าสามารถขอออกโฉนดที่ดินว่างเปล่าได้หรือไม่ และที่ดินไม่มีเอกสารสิทธิ์ต้องทำอย่างไรให้เป็นไปตามหลักของกฎหมาย โดยเฉพาะผู้ที่มีที่ดินอยู่ในครอบครองแต่ยังไม่มีเอกสารยืนยันสิทธิ์อย่างชัดเจน อาจต้องตรวจสอบเงื่อนไขและข้อกำหนดต่าง ๆ ก่อนยื่นคำขอครับ
บทความนี้ เพื่อนแท้ เงินด่วน จะพาผู้อ่านไปทำความเข้าใจสิทธิ์ เงื่อนไข ขั้นตอนการออกโฉนดที่ดินไม่มีเอกสารสิทธิ์ รวมถึงการรู้ทันกฎหมายที่ดิน ซึ่งถือเป็นสิ่งสำคัญที่ควรรู้ก่อนดำเนินการ เพื่อให้ผู้ครอบครองที่ดินเตรียมตัวได้อย่างเหมาะสมและช่วยให้การยื่นคำขอเป็นไปอย่างถูกต้องตามขั้นตอนครับ
Key Takeaways
- ที่ดินว่างเปล่าสามารถขอออกโฉนดได้ในบางกรณี แต่ต้องมีการครอบครองและทำประโยชน์ตามหลักเกณฑ์ และไม่อยู่ในพื้นที่ต้องห้ามตามกฎหมาย
- วันที่เริ่มครอบครองมีผลต่อวิธีการขอออกโฉนด โดยกรณีก่อน 1 ธันวาคม พ.ศ. 2497 สามารถยื่นเฉพาะรายหรือรอเดินสำรวจ ส่วนกรณีหลังต้องดำเนินการผ่านการเดินสำรวจ
- การขอออกโฉนดที่ดินว่างเปล่าต้องผ่านการตรวจสอบและรังวัดจากเจ้าหน้าที่ รวมถึงการตรวจสอบแนวเขตและเปิดโอกาสให้ผู้มีส่วนได้เสียคัดค้านตามขั้นตอน
- ที่ดินว่างเปล่าที่เข้าข่ายรกร้างต้องเสียภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง และหากปล่อยทิ้งไว้นาน อัตราภาษีอาจเพิ่มขึ้นทุก 3 ปีตามที่กฎหมายกำหนด
- ที่ดินไม่มีโฉนดอาจโอนสิทธิ์ครอบครองได้ในบางกรณี แต่ไม่ใช่การโอนกรรมสิทธิ์เหมือนโฉนด จึงควรตรวจสอบสิทธิ์และสถานะที่ดินก่อนซื้อหรือรับโอน
ตามกฎหมายแล้ว ขอออกโฉนดที่ดินว่างเปล่าได้ไหม?
ตามกฎหมายแล้ว สามารถขอออกโฉนดที่ดินว่างเปล่าได้ครับ แต่ต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์และเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด โดยลักษณะของที่ดินว่างเปล่า คือที่ดินซึ่งอยู่ในความครอบครองของบุคคลและมีการเข้าทำประโยชน์ในที่ดิน แม้จะยังไม่มีเอกสารสิทธิ์เป็นโฉนดที่ดิน จึงแตกต่างจากที่ดินรกร้างที่ไม่มีผู้ใดมีสิทธิ์ครอบครองหรือทำประโยชน์อย่างถูกต้องตามกฎหมาย
ดังนั้น ผู้ที่มีการครอบครองที่ดินว่างเปล่าและต้องการออกโฉนดที่ดิน ควรตรวจสอบสถานะและสิทธิ์ในที่ดินก่อนว่าเข้าหลักเกณฑ์หรือไม่ เพราะไม่ใช่ที่ดินทุกประเภทจะสามารถออกโฉนดได้ โดยเฉพาะที่ไม่มีโฉนดจำเป็นต้องผ่านการตรวจสอบข้อเท็จจริงและกระบวนการตามที่หน่วยงานราชการกำหนดครับ
เกณฑ์และคุณสมบัติที่ดินว่างเปล่าที่ขอออกโฉนดได้
การขอออกโฉนดที่ดินว่างเปล่าไม่ได้พิจารณาเพียงว่ามีที่ดินอยู่ในความครอบครองเท่านั้น แต่ยังต้องตรวจสอบสิทธิในการครอบครอง การทำประโยชน์ และสถานะของพื้นที่ตามกฎหมาย เพื่อดูว่าที่ดินแปลงนั้นเข้าเกณฑ์สามารถออกโฉนดได้หรือไม่ โดยมี 2 ประเด็นสำคัญที่ควรรู้ดังนี้ครับ
ที่ดินที่ออกโฉนดได้ต้องมีการครอบครองและทำประโยชน์แล้ว
ที่ดินว่างเปล่าสามารถขอออกโฉนดได้ หากผู้ขอมีสิทธิครอบครองและได้เข้าทำประโยชน์ในที่ดินแล้ว รวมทั้งที่ดินแปลงนั้นต้องไม่อยู่ในพื้นที่หรือมีลักษณะที่กฎหมายกำหนดห้ามออกโฉนดครับ
การพิจารณาคำร้องขอออกโฉนดที่ดินว่างเปล่าจึงไม่ได้ดูเพียงว่าที่ดินเป็นที่ว่างเปล่าหรือที่ดินไม่มีโฉนดเท่านั้น แต่ต้องตรวจสอบทั้งสิทธิของผู้ครอบครอง ประวัติการครอบครองที่ดินว่างเปล่า และสถานะของพื้นที่ประกอบกัน โดยกรมที่ดินระบุว่าผู้มีสิทธิครอบครองต้องได้ครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดินแล้ว จึงจะเข้าสู่หลักเกณฑ์การพิจารณาออกโฉนดได้ครับ
ทั้งนี้ การมีการครอบครองและทำประโยชน์แล้วไม่ได้หมายความว่าจะสามารถออกโฉนดได้โดยอัตโนมัติ เพราะยังต้องพิจารณาสถานะและข้อจำกัดของที่ดินตามกฎหมายด้วยครับ
ที่ดินต้องห้ามที่ไม่สามารถออกโฉนดได้ (เช่น ที่สาธารณะ หรือป่าสงวน)
แม้จะมีการครอบครองที่ดินว่างเปล่าและทำประโยชน์แล้ว ก็ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถขอออกโฉนด ที่ดินว่างเปล่าได้ทุกแปลง เพราะที่ดินบางประเภทอยู่ภายใต้ข้อจำกัดหรือเป็นพื้นที่ที่กฎหมายสงวนไว้เพื่อประโยชน์สาธารณะหรือการใช้ประโยชน์เฉพาะด้าน จึงไม่สามารถนำมาออกโฉนดเพื่อรับรองกรรมสิทธิ์ของบุคคลทั่วไปได้ครับ
ตัวอย่างที่ดินหรือพื้นที่ที่มีข้อจำกัดในการออกโฉนด
- ที่ดินสงวนหวงห้าม
- ที่ดินที่ราษฎรใช้ประโยชน์ร่วมกันหรือที่สาธารณประโยชน์
- ที่เขา ที่ภูเขา หรือที่เกาะ
- ป่าไม้ถาวร
- ป่าสงวนแห่งชาติ
- พื้นที่ที่มีพระราชกฤษฎีกากำหนดให้เป็น เขตปฏิรูปที่ดิน
ข้อจำกัดเหล่านี้ทำให้ผู้ที่ครอบครองที่ดินที่ไม่มีโฉนด ไม่ควรสรุปจากการใช้ประโยชน์ในที่ดินเพียงอย่างเดียวว่าเป็นผู้มีสิทธิ์ออกโฉนด เพราะแม้จะมีหลักฐานการครอบครองหรือมีการทำประโยชน์มาเป็นระยะเวลานาน หากพื้นที่ดังกล่าวมีสถานะเป็นที่สาธารณะ ป่าสงวน หรืออยู่ในเขตที่กฎหมายกำหนดไว้เป็นพิเศษ ก็อาจไม่สามารถออกโฉนดได้ครับ
อยากรู้จักเอกสารสิทธิ์ที่ดินให้มากขึ้น? ควรทำความเข้าใจกันต่อว่าโฉนดที่ดินมีกี่แบบ และแต่ละประเภทมีสิทธิและข้อจำกัดแตกต่างกันอย่างไรครับ
ขั้นตอนขอออกโฉนดที่ดินว่างเปล่า ต้องทำอย่างไรบ้าง แบ่งเป็นกี่กรณี?
การขอออกโฉนดที่ดินว่างเปล่ามีขั้นตอนแตกต่างกันตามช่วงเวลาการครอบครอง ผู้ขอจึงควรตรวจสอบสิทธิและเตรียมเอกสารให้พร้อมก่อนดำเนินการ โดยมีขั้นตอนหลัก ดังนี้ครับ
1. ตรวจสอบสิทธิ์และช่วงเวลาการครอบครองที่ดิน
เริ่มจากตรวจสอบว่าเป็นที่ดินไม่มีโฉนดประเภทใด ใครเป็นผู้ครอบครอง และมีการทำประโยชน์ในที่ดินแล้วหรือไม่ เพราะมีผลต่อช่องทางและหลักเกณฑ์ในการขอออกโฉนดที่ดินว่างเปล่าครับ
- ครอบครองก่อน 1 ธันวาคม พ.ศ. 2497 ยื่นขอออกโฉนดได้ 2 วิธี คือ การเดินสำรวจ หรือ ยื่นคำขอออกโฉนดเป็นการเฉพาะราย
- ครอบครองหลัง 1 ธันวาคม พ.ศ. 2497 ดำเนินการผ่านการเดินสำรวจ โดยข้อมูลจากโครงการบอกดิน3 เป็นหนึ่งในข้อมูลที่กรมที่ดินนำมาใช้ประกอบการจัดทำแผนงานเดินสำรวจออกโฉนดที่ดิน
โครงการบอกดิน เช่น บอกดิน 1, บอกดิน 2 และบอกดิน 3 คือ โครงการที่กรมที่ดินจัดขึ้นเพื่อให้ประชาชนลงทะเบียนและแจ้งตำแหน่งพิกัดที่ดินที่ยังไม่มีเอกสารสิทธิ์ในการครอบครอง ผ่านโทรศัพท์มือถือ โดยสามารถลงทะเบียนบอกดิน 3 เพื่อเป็นข้อมูลในการจัดทำแผนการสำรวจที่ดินต่อไป โดยการแจ้งดังกล่าวไม่ใช่การขอออกโฉนดที่ดินออนไลน์แต่อย่างใดครับ
2. เตรียมเอกสารและเลือกช่องทางยื่นคำขอให้ถูกต้อง
ผู้ขอออกโฉนดที่ดินว่างเปล่า ควรเตรียมบัตรประจำตัวประชาชน ทะเบียนบ้าน ทะเบียนสมรส หลักฐานการครอบครองที่ดิน (ถ้ามี)
- ครอบครองก่อน 1 ธันวาคม พ.ศ. 2497 หากเข้าเงื่อนไข สามารถไปยื่นคำขอออกโฉนด เป็นการเฉพาะรายที่สำนักงานที่ดินจังหวัด สาขาในเขตพื้นที่ที่ที่ดินแปลงนั้นตั้งอยู่ หรือรอการเดินสำรวจ
- ครอบครองหลัง 1 ธันวาคม พ.ศ. 2497 ต้องรอและดำเนินการผ่าน โครงการเดินสำรวจออกโฉนด ในพื้นที่นั้น ไม่สามารถยื่นขอเฉพาะรายได้
3. สำรวจ รังวัด และตรวจสอบแนวเขต
- เจ้าหน้าที่จะตรวจสอบหลักฐานและข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการครอบครอง
- ดำเนินการรังวัด กำหนดแนวเขต และตรวจสอบการทำประโยชน์
- หากเป็นการเดินสำรวจ เจ้าหน้าที่จะดำเนินการตามแผนงานของกรมที่ดินในพื้นที่นั้น
4. ประกาศและพิจารณาออกโฉนด
- เมื่อผ่านการรังวัดและตรวจสอบแล้ว จะเข้าสู่ขั้นตอนปิดประกาศและเปิดโอกาสให้ผู้มีส่วนได้เสียคัดค้านภายในเวลา 30 วัน
- หากไม่มีปัญหาเรื่องสิทธิ แนวเขต หรือสถานะของที่ดิน และผ่านหลักเกณฑ์ตามกฎหมาย จึงดำเนินการออกโฉนดให้ ซึ่งผู้ได้ถือครองโฉนดจะมีสิทธิ์ถูกต้องตามกฎหมายอย่างสมบูรณ์
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการขอออกโฉนดที่ดินว่างเปล่า
1. ที่ดินว่างเปล่าไม่ได้ใช้ประโยชน์ ต้องเสียภาษีที่ดินหรือไม่?
ที่ดินว่างเปล่าไม่ได้ใช้ประโยชน์ต้องเสียภาษีที่ดินครับ และหากยังคงปล่อยให้ไม่มีการใช้ประโยชน์ ติดต่อกันเป็นเวลา 3 ปี เมื่อเข้าสู่ปีที่ 4 อัตราภาษีจะเพิ่มขึ้นอีก 0.3% และหากยังคงปล่อยที่ดินทิ้งไว้โดยไม่ใช้ประโยชน์ อัตราภาษีจะเพิ่มขึ้นในลักษณะเดียวกัน ทุก ๆ 3 ปี อย่างไรก็ตาม อัตราภาษีที่เพิ่มขึ้นทั้งหมดจะต้องไม่เกิน 3% ตามที่กฎหมายกำหนดครับ
อย่างไรก็ตาม ที่ดินที่ไม่ได้ใช้ประโยชน์ไม่ได้ถูกจัดเป็นที่ดินรกร้างว่างเปล่าทุกกรณี เช่น ที่ดินอยู่ระหว่างเตรียมการใช้ประโยชน์ อยู่ระหว่างก่อสร้าง ถูกจำกัดหรือลิดรอนสิทธิตามกฎหมาย หรืออยู่ระหว่างการพิจารณาคดีในชั้นศาล อาจไม่เข้าข่ายที่ดินรกร้างว่างเปล่าตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดครับ
2. เกณฑ์และคุณสมบัติที่ดินว่างเปล่าที่ขอออกโฉนดได้ เป็นอย่างไรบ้าง
- ต้องมีการครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดิน ตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด ไม่ใช่เพียงมีที่ดินไว้ในความครอบครองเท่านั้น
- ที่ดินต้องไม่เป็นพื้นที่ต้องห้ามออกโฉนด เช่น ที่สาธารณประโยชน์ ที่สงวนหวงห้าม หรือที่ดินของรัฐบางประเภท
- วันที่เริ่มครอบครองมีผลต่อวิธีการขอออกโฉนด โดยผู้ที่ครอบครองและทำประโยชน์ก่อนวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2497 สามารถขอออกโฉนดได้ทั้งการเดินสำรวจหรือยื่นคำขอเป็นการเฉพาะราย ส่วนกรณีหลังวันที่ดังกล่าวจะมีหลักเกณฑ์แตกต่างกัน
ควรนำหลักฐานเกี่ยวกับการครอบครองและที่ดินไปตรวจสอบกับสำนักงานที่ดินในพื้นที่ก่อนยื่นคำขอครับ
3. ที่ดินว่างเปล่าที่ยังไม่มีโฉนด ซื้อขายหรือโอนได้หรือไม่?
สามารถซื้อขายหรือโอนสิทธิครอบครองกันได้ในบางกรณีครับ แต่ไม่ใช่การโอนกรรมสิทธิ์เหมือนที่ดินที่มีโฉนด โดยอาจเป็นการส่งมอบการครอบครองและสิทธิในการทำประโยชน์ให้แก่ผู้ซื้อ ซึ่งมักมีการทำสัญญากันเอง
หากกำลังวางแผนซื้อขายที่ดิน ควรศึกษาวิธีอ่านโฉนดที่ดินและสถานะของโฉนด รวมถึงต้องเช็คโฉนดที่ดินตรวจสอบเอกสารสิทธิให้ถูกต้องก่อนซื้อขาย เพื่อช่วยลดความเสี่ยงและป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นภายหลังครับ
ขอออกโฉนดที่ดินว่างเปล่า เตรียมพร้อมก่อนวางแผนเรื่องที่ดิน
การขอออกโฉนดที่ดินว่างเปล่าต้องพิจารณาทั้งสถานะของที่ดิน หลักฐานการครอบครอง และช่วงเวลาที่เริ่มครอบครอง เพราะแต่ละกรณีมีหลักเกณฑ์และวิธีดำเนินการแตกต่างกัน โดยเฉพาะการครอบครองก่อนหรือหลังวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2497 หากไม่แน่ใจว่าที่ดินของตนเองเข้าหลักเกณฑ์หรือควรดำเนินการผ่านช่องทางใด ควรตรวจสอบข้อมูลกับสำนักงานที่ดินในพื้นที่ก่อน เพื่อป้องกันปัญหาในการดำเนินการภายหลังครับ
สำหรับผู้ที่ต้องการนำที่ดินมาใช้ประโยชน์หรือต้องการเงินทุนเพื่อวางแผนค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับที่ดิน หรือสินเชื่อโฉนดที่ดิน สามารถปรึกษาสินเชื่อโฉนดที่ดินได้ที่ เพื่อนแท้ เงินด่วน ทุกสาขาใกล้บ้านคุณ หรือสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ตามช่องทางด้านล่าง
- เบอร์โทรศัพท์ (Tel): 02-114-8988
- Line Official Account: @pueantae
- Facebook Page: เพื่อนแท้ เงินด่วน
- YouTube: เพื่อนแท้ เงินด่วน
- Website: https://www.puean.co.th/
- Application: เพื่อนแท้ เงินด่วน (รองรับทั้ง iOS และ Android)
คำเตือน: กู้เท่าที่จำเป็นและชำระคืนไหว อัตราดอกเบี้ยเป็นไปตามที่บริษัทและกฎหมายกำหนด




