ที่ดินติดสัญญาเช่า ซื้อ ขาย หรือจำนองได้ไหม? มีอะไรต้องตรวจบ้าง

ผู้ซื้อและเจ้าของที่ดินตรวจสัญญาเช่าและโฉนดก่อนทำนิติกรรมที่ดินติดสัญญาเช่า
ที่ดินติดสัญญาเช่าซื้อ ขาย โอน และนำไปจำนองได้ตามปกติ เพราะสัญญาเช่าให้สิทธิแค่การใช้ประโยชน์ชั่วคราว ไม่ได้ทำให้เจ้าของเสียกรรมสิทธิ์ แต่ข้อสำคัญคือ สัญญาเช่าอสังหาริมทรัพย์ไม่ระงับเพราะการโอนกรรมสิทธิ์ (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 569) ผู้ซื้อรายใหม่จึงต้องรับสิทธิและหน้าที่ตามสัญญาเช่าเดิม และให้ผู้เช่าอยู่ต่อจนครบกำหนด ไม่ว่าคุณกำลังจะซื้อที่ดินที่มีคนเช่าอยู่ หรือเป็นเจ้าของที่ดินที่อยากนำโฉนดไปขอสินเชื่อ ควรอ่านสัญญาเช่าให้ครบก่อนตัดสินใจ จะช่วยกันข้อพิพาทและเรื่องวงเงินที่ไม่คาดคิด

Key Takeaways

  • ทำนิติกรรมได้ตามปกติ ซื้อขาย โอนมรดก หรือจำนองขอสินเชื่อได้ แต่สัญญาเช่าเดิมยังผูกพันผู้ซื้อรายใหม่จนครบอายุสัญญา
  • เช็กระยะเวลาเช่า (เกณฑ์ 3 ปี) เช่าเกิน 3 ปีต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน หากไม่จด ฟ้องบังคับได้เพียง 3 ปี สูงสุดที่จดได้คือ 30 ปี
  • กระทบราคาประเมินและวงเงินกู้ ผู้ให้สินเชื่อพิจารณาอายุสัญญาเช่าที่เหลือ ค่าเช่า และเงื่อนไขในสัญญา ร่วมกับราคาประเมินที่ดิน

ซื้อที่ดินติดสัญญาเช่า ไล่ผู้เช่าได้ไหม?

ไม่ได้ทันที ถ้าสัญญาเช่ายังไม่ครบกำหนดและผู้เช่าไม่ได้ผิดสัญญา ผู้ซื้อรายใหม่ต้องให้ผู้เช่าอยู่ต่อจนครบสัญญา ทางเลือกที่ทำได้คือเจรจาให้ผู้เช่ายินยอมเลิกสัญญาก่อนกำหนด โดยจ่ายค่าชดเชยตามที่ตกลงกัน หรือตรวจว่าสัญญาเดิมให้สิทธิบอกเลิกเมื่อขายที่ดินหรือไม่

6 ข้อต้องตรวจก่อนซื้อ ขาย หรือจำนองที่ดินติดสัญญาเช่า

ก่อนวางเงินมัดจำ ทำสัญญาจะซื้อจะขาย หรือยื่นเอกสารขอสินเชื่อ ควรเช็ก 6 จุดนี้ให้ครบ

กฎหมายแบ่งตามระยะเวลาเช่าดังนี้

  • เช่าไม่เกิน 3 ปี: ไม่ต้องจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน แต่ควรทำเป็นหนังสือเพื่อใช้เป็นหลักฐาน
  • เช่าเกิน 3 ปี (ไม่เกิน 30 ปี): ต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ รายการจดเช่าจะสลักหลังโฉนด
  • เช่าเกิน 3 ปีแต่ไม่จด: ฟ้องบังคับคดีได้เพียง 3 ปี

ดูรายการจดทะเบียนเช่าได้จากหลังโฉนด หรือขอหลักฐานจากสำนักงานที่ดิน

อ่านสัญญาฉบับจริงและดู 3 จุดนี้

  • วันเริ่มและวันสิ้นสุด: เหลือเวลาเท่าไร
  • สิทธิต่อสัญญา (Renewal Option): ผู้เช่าต่อสัญญาได้ฝ่ายเดียวหรือไม่
  • การบอกเลิกสัญญา: เจ้าของที่ดินบอกเลิกก่อนกำหนดได้หรือไม่ และต้องจ่ายค่าชดเชยเท่าไร

ถ้าผู้เช่าสร้างโรงเรือน ร้านค้า โกดัง หรือบ้านพักไว้บนที่ดิน ให้ดูว่าสัญญากำหนดอย่างไรเมื่อครบกำหนด

  • สิ่งปลูกสร้างตกเป็นของเจ้าของที่ดินทันทีหรือไม่
  • ผู้เช่ามีสิทธิรื้อถอนออกไปหรือไม่
  • เจ้าของที่ดินต้องรับซื้อคืนตามราคาประเมินหรือไม่ หากสัญญาระบุไว้ ผู้ซื้อรายใหม่อาจต้องรับภาระค่าสิ่งปลูกสร้างโดยไม่รู้ตัว

ผู้ซื้อควรตรวจว่าเจ้าของเดิมรับค่าเช่าล่วงหน้าไปกี่งวด และเงินประกันความเสียหายที่ผู้เช่าวางไว้อยู่ที่ใคร แล้วตกลงหักกลบหรือส่งมอบในวันโอนกรรมสิทธิ์ กันปัญหาผู้เช่ามาทวงคืนจากเจ้าของใหม่

ลงพื้นที่ดูว่าผู้ทำประโยชน์อยู่ใช่คนเดียวกับคู่สัญญาในเอกสารหรือไม่ มีการนำที่ดินไปเช่าช่วงโดยไม่ได้รับอนุญาต หรือมีผู้บุกรุกอยู่ร่วมด้วยหรือไม่

การเช่านาหรือที่ดินเพื่อเกษตรกรรมอยู่ภายใต้ พระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 (และที่แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2559) ซึ่งคุ้มครองผู้เช่ามากกว่าการเช่าทั่วไป เช่น กำหนดระยะเวลาเช่าคราวละไม่น้อยกว่า 6 ปี และการบอกเลิกสัญญาต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์และขั้นตอนของคณะกรรมการการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมระดับตำบล (คชก. ตำบล)

ผู้ซื้อและเจ้าของที่ดินตรวจสัญญาเช่าและโฉนดก่อนทำนิติกรรมที่ดินติดสัญญาเช่า

เช่าไม่เกิน 3 ปี กับเกิน 3 ปี ต่างกันอย่างไร

หัวข้อเปรียบเทียบ เช่าไม่เกิน 3 ปี เช่าเกิน 3 ปี แต่ไม่จดทะเบียน เช่าเกิน 3 ปี และจดทะเบียนแล้ว
ต้องจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน ไม่ต้อง ต้อง แต่ไม่ได้จด จดแล้ว
รายการสลักหลังโฉนด ไม่มี ไม่มี มี
ฟ้องร้องบังคับตามสัญญาได้ ตามอายุสัญญา ได้เพียง 3 ปี ตามอายุสัญญาที่จด (ไม่เกิน 30 ปี)
เมื่อมีการซื้อขายหรือโอนที่ดิน ผู้ซื้อรายใหม่ต้องรับสัญญาต่อจนครบ ผูกพันผู้ซื้อรายใหม่ได้เท่าที่ฟ้องบังคับได้ (3 ปี) ผูกพันผู้ซื้อรายใหม่ตามอายุสัญญาที่จด
การนำที่ดินไปจำนอง ทำได้ตามปกติ ผู้รับจำนองจะพิจารณาสัญญาเช่าประกอบ ทำได้ตามปกติ ผู้รับจำนองจะพิจารณาสัญญาเช่าประกอบ ทำได้ แต่อายุสัญญาระยะยาวอาจกระทบราคาประเมินหลักประกัน

* ตารางนี้สรุปหลักการทั่วไป ควรอ่านและตรวจสัญญาเช่าฉบับจริงด้วยทุกครั้ง

มีที่ดินติดสัญญาเช่า ขอสินเชื่อโฉนดแลกเงินได้ไหม?

ยื่นขอได้ หากคุณเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ในโฉนดที่ดิน (น.ส.4) หรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3 ก. / น.ส.3 ข.) แม้มีสัญญาเช่าผูกพันอยู่ แต่ผู้ให้สินเชื่อจะนำสัญญาเช่ามาพิจารณาด้วย ดังนี้

  • สัญญาเหลือเวลาไม่นาน หรือค่าเช่าสอดคล้องกับตลาด มักไม่กระทบการประเมินวงเงินมาก
  • สัญญาระยะยาว 15–30 ปี ค่าเช่าต่ำกว่าตลาด อาจทำให้ราคาประเมินสำหรับบังคับหลักประกันลดลง
  • ค่าเช่าเข้าบัญชีสม่ำเสมอ สัญญาเช่าใช้เป็นหลักฐานแหล่งที่มารายได้ประกอบการพิจารณาได้

ผลพิจารณาขึ้นกับเงื่อนไขของผู้ให้สินเชื่อแต่ละราย

เปลี่ยนที่ดินเป็นเงินทุนกับเพื่อนแท้ เงินด่ว

การถือหรือซื้อขายที่ดินติดสัญญาเช่าไม่ใช่เรื่องต้องห้าม แต่ควรเช็กอายุสัญญา รายการจดทะเบียนหลังโฉนด สิทธิในสิ่งปลูกสร้าง และเงื่อนไขการบอกเลิกสัญญาให้ชัดก่อนทำนิติกรรมทุกครั้ง

หากคุณเป็นเจ้าของโฉนดที่ดิน (น.ส.4 หรือ น.ส.3 ก.) ไม่ว่าจะปล่อยเช่าอยู่หรือไม่ และต้องการเงินหมุนเวียนขยายกิจการ ลงทุนทำการเกษตร หรือใช้จ่ายฉุกเฉิน เพื่อนแท้ เงินด่วน ให้บริการ สินเชื่อโฉนดที่ดิน จดทะเบียนจำนองถูกต้องตามกฎหมาย ณ สำนักงานที่ดิน พิจารณาวงเงินเป็นธรรมตามราคาประเมินหลักประกัน คิดดอกเบี้ยแบบลดต้นลดดอก ไม่ต้องโอนลอย และไม่ต้องใช้คนค้ำประกัน ปรึกษาและประเมินวงเงินเบื้องต้นได้ฟรีที่ สาขาใกล้บ้านคุณ หรือช่องทางออนไลน์

เพื่อนแท้ เงินด่วน ส่งเสริมการเข้าถึงสินเชื่อในระบบอย่างถูกต้อง

ให้บริการสินเชื่อที่ดินที่ถูกต้องตามกฎหมาย โปร่งใส ตรวจสอบได้ หากท่านหรือสมาชิกในครอบครัวมีเอกสารสิทธิ์ น.ส.4 หรือ น.ส.3ก สามารถนำมาปรึกษาประเมินวงเงินเพื่อนำทุนไปต่อยอดการเกษตรได้อย่างมั่นใจ พร้อมทีมงานลงพื้นที่ดูแลถึงที่

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับที่ดินติดสัญญาเช่า (FAQ)

1. ซื้อที่ดินติดสัญญาเช่ามาแล้ว ให้ผู้เช่าย้ายออกทันทีได้ไหม?

ไม่ได้ทันที ถ้าสัญญาเช่ายังไม่ครบกำหนดและผู้เช่าไม่ได้ผิดสัญญา เพราะกฎหมายให้ผู้ซื้อรายใหม่รับสิทธิและหน้าที่ตามสัญญาเช่าเดิม ทางเลือกคือเจรจาให้ผู้เช่ายินยอมเลิกสัญญาก่อนกำหนด โดยจ่ายค่าชดเชยตามที่ตกลงกัน

2. ที่ดินที่จำนองอยู่แล้ว ปล่อยเช่าได้ไหม?

เจ้าของยังเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ จึงนำที่ดินไปปล่อยเช่าได้ตามหลัก แต่สัญญาจำนองมักมีข้อกำหนดจำกัดหรือห้ามการให้เช่าโดยไม่ได้รับความยินยอม ควรอ่านสัญญาจำนองและขอความยินยอมจากผู้รับจำนองก่อนทำสัญญาเช่า

3. สัญญาเช่าหมดอายุ แต่ผู้เช่ายังอยู่ต่อ เจ้าของที่ดินไม่ทักท้วง จะเกิดอะไรขึ้น?

ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 570 ถ้าผู้เช่ายังครองทรัพย์อยู่หลังครบกำหนด และผู้ให้เช่ารู้แต่ไม่ทักท้วง ให้ถือว่าทำสัญญาใหม่ต่อไปโดยไม่มีกำหนดเวลา ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งบอกเลิกได้เมื่อใดก็ได้ แต่ต้องบอกกล่าวล่วงหน้าตามกำหนดระยะเวลาชำระค่าเช่า

4. ที่ดิน ส.ป.ก. ปล่อยเช่าหรือนำมาขอสินเชื่อโฉนดได้ไหม?

โดยหลักไม่ได้ ที่ดิน ส.ป.ก. เป็นที่ดินเพื่อเกษตรกรรมที่มีข้อจำกัดเรื่องการซื้อขาย โอน จำนอง และปล่อยเช่าตามระเบียบของ ส.ป.ก. มีข้อยกเว้นบางกรณี จึงไม่ควรนำมาขอสินเชื่อโฉนดทั่วไป ควรตรวจกับสำนักงาน ส.ป.ก. จังหวัดก่อนทำนิติกรรม

5. เช็กสัญญาเช่าเกิน 3 ปี ต้องทำอย่างไร และจดที่ไหน?

ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ณ สำนักงานที่ดินที่ที่ดินตั้งอยู่ เมื่อจดแล้วจะมีรายการจดทะเบียนเช่าสลักหลังโฉนด สูงสุดได้ไม่เกิน 30 ปี หากไม่จด ฟ้องร้องบังคับตามสัญญาได้เพียง 3 ปี

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

  1. ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 เอกเทศสัญญา ลักษณะ 4 เช่าทรัพย์ (มาตรา 538 การจดทะเบียนการเช่าเกิน 3 ปี, มาตรา 569 การโอนกรรมสิทธิ์ทรัพย์สินที่เช่า, และมาตรา 570 การเช่าต่อไปโดยไม่มีกำหนดเวลา)
  2. พระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2559
  3. กรมที่ดิน กระทรวงมหาดไทย คู่มือและหลักเกณฑ์การจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมประเภทเช่าอสังหาริมทรัพย์
  4. สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก.) ระเบียบและข้อกำหนดเกี่ยวกับสิทธิและการใช้ประโยชน์ในที่ดินเขตปฏิรูปที่ดิน

บทความยอดนิยม