เอกสารสิทธิ์ที่ดิน เรื่องต้องรู้ไว้ก่อนซื้อขาย โอนกรรมสิทธิ์ หรือขอสินเชื่อ

เอกสารสิทธิ์ที่ดิน

เอกสารสิทธิ์ที่ดิน คือ สิ่งที่ผู้ครอบครองที่ดินทุกคนจำเป็นต้องทำความเข้าใจในรายละเอียด เพราะไม่ว่าคุณจะกำลังมองหาซื้อที่ดินเพื่อสร้างบ้าน ซื้อเพื่อการลงทุน หรือต้องการนำที่ดินที่มีอยู่ไปใช้เป็นหลักทรัพย์ค้ำประกันในการขอสินเชื่อ 

การรู้ว่าเอกสารสิทธิ์ที่ดินมีกี่ประเภท อะไรบ้าง แต่ละประเภทคืออะไร และใช้ค้ำประกันได้ไหม จะช่วยป้องกันปัญหาทางกฎหมายและทำให้คุณไม่ถูกเอาเปรียบจากทุกสถานการณ์ บทความนี้จะพาไปรู้จักและเข้าใจโฉนดและเอกสารที่ดินประเภทต่าง ๆ อย่างละเอียดที่สุดครับ

Key Takeaways

  • เอกสารสิทธิ์ที่ดิน เป็นหนังสือที่ราชการออกให้เพื่อรับรองสิทธิในการครอบครองและทำประโยชน์บนที่ดิน
  • โฉนดที่ดิน (น.ส.4) คือ เอกสารสิทธิ์ที่สมบูรณ์ที่สุด สามารถซื้อขาย โอน และจำนองได้อย่างอิสระ
  • เอกสารสิทธิ์ที่ดินบางประเภท เช่น ภ.บ.ท.5 หรือ ส.ป.ก.4-01 ไม่สามารถนำมาซื้อขายหรือโอนกรรมสิทธิ์ให้บุคคลอื่นได้
  • การนำที่ดินไปค้ำประกันสินเชื่อกับธนาคาร มักต้องใช้ที่ดินที่มีเอกสารสิทธิ์ประเภท น.ส.4 หรือ น.ส.3 ก. เท่านั้น
สารบัญบทความ

เอกสารสิทธิ์ที่ดินคืออะไร มีความสำคัญอย่างไร?

เอกสารสิทธิ์ที่ดิน หรือ โฉนดที่ดิน คือ หนังสือหรือเอกสารที่ออกโดยหน่วยงานของรัฐ เพื่อเป็นการรับรองสิทธิของบุคคลในการครอบครอง ทำประโยชน์ หรือแสดงความเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ในที่ดินแปลงนั้น ๆ ซึ่งจะใช้เป็นหลักฐานทางกฎหมายที่ช่วยยืนยันสิทธิ ป้องกันข้อพิพาท และใช้เมื่อต้องการทำธุรกรรมต่าง ๆ เช่น การซื้อขาย โอนมรดก ให้เช่า หรือนำไปจดจำนองที่ดินเพื่อขอสินเชื่อกับสถาบันการเงิน โดยหากไม่มีโฉนดที่ดินหรือเอกสารแสดงสิทธิ์ ก็อาจไม่สามารถซื้อขายที่ดินได้แม้จะเป็นเจ้าของที่ดินจริงก็ตามครับ

เอกสารสิทธิ์ที่ดินมีกี่ประเภท?

ประเภทเอกสารสิทธิ์ที่ดิน

ในประเทศไทยเอกสารสิทธิ์ที่ดินจะมีการแบ่งออกเป็นหลายประเภทตามลักษณะสิทธิในการครอบครอง ซึ่งการเข้าใจว่าประเภทของเอกสารที่ดินและลักษณะการมีหรือไม่มีเอกสารสิทธิ์แต่ละแบบต่างกันอย่างไร แต่ละแบบใช้ค้ำประกันกับธนาคารได้ไหม จะช่วยให้สามารถวางแผนเหตุการณ์ในอนาคตได้ดีมากขึ้นครับ

1. โฉนดที่ดิน (น.ส.4) 

น.ส.4 หรือโฉนดครุฑแดง เป็นเอกสารที่แสดงความเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ในที่ดินอย่างสมบูรณ์แบบที่สุด มีการรังวัดกำหนดขอบเขตชัดเจน สามารถทำธุรกรรมซื้อขาย โอนกรรมสิทธิ์ จำนอง หรือใช้เป็นหลักทรัพย์ค้ำประกันได้อย่างอิสระ ถือเป็นเอกสารที่มีมูลค่าสูงที่สุด

2. หนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3 ก.)

หนังสือรับรองการทำประโยชน์ หรือ น.ส.3 ก. (โฉนดครุฑเขียว) คือ เอกสารรับรองว่าผู้ครอบครองได้ทำประโยชน์ในที่ดินแล้ว มีการระวางรูปถ่ายทางอากาศชัดเจน แม้จะยังไม่เป็นโฉนด แต่ก็สามารถซื้อขาย โอน หรือจำนองได้ และสามารถนำไปยื่นขอเปลี่ยนเป็นโฉนดที่ดิน (น.ส.4) ได้ในอนาคต

3. หนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3 และ น.ส.3 ข.)

เอกสารที่แสดงสิทธิการครอบครองและทำประโยชน์ แต่ยังไม่มีการรังวัดด้วยรูปถ่ายทางอากาศที่ชัดเจน หรือบางครั้งจะเป็นลักษณะของที่ดินไม่มีโฉนด ซึ่งหากต้องการซื้อขายหรือโอน จะต้องมีการประกาศล่วงหน้า 30 วัน เพื่อให้แน่ใจว่าไม่มีผู้ใดคัดค้าน 

4. ใบจองที่ดิน (น.ส.2)

ใบจองที่ดิน คือ เอกสารที่ทางราชการออกให้เพื่ออนุญาตให้เข้าครอบครอง และทำประโยชน์ในที่ดินเป็นการชั่วคราว ไม่สามารถซื้อขาย โอน หรือจำนองได้ เว้นแต่เป็นการตกทอดทางมรดก และผู้ถือใบจองต้องเริ่มทำประโยชน์ภายในเวลาที่กำหนด 

5. เอกสาร ส.ป.ก. 4-01

เอกสารสิทธิ์ที่ดินที่สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมออกให้ประชาชน สำหรับการใช้ทำเกษตรกรรมเท่านั้น ห้ามซื้อขายหรือโอนกรรมสิทธิ์เด็ดขาด เว้นแต่เป็นการตกทอดทางมรดกสู่ทายาทเพื่อทำเกษตรกรรมต่อเท่านั้น 

6. ภ.บ.ท.5 

เป็นเพียงใบเสร็จรับเงินที่แสดงว่าได้มีการเสียภาษีบำรุงท้องที่ ไม่ใช่เอกสารสิทธิ์ที่แสดงการครอบครองหรือกรรมสิทธิ์ในที่ดินตามกฎหมาย ทำให้ไม่สามารถใช้ซื้อขาย โอน หรือจำนองได้อย่างถูกต้องตามกฎหมายที่ดิน 

เอกสารสิทธิ์ที่ดินแบบไหนขายได้ ขายไม่ได้?

จากรูปแบบของเอกสารสิทธิ์ที่ดินที่มีอยู่หลากหลาย การดูว่าโฉนดที่ดินหรือเอกสารประเภทไหนสามารถซื้อขายได้บ้าง สามารถสรุปการทำธุรกรรมซื้อขายและการจำนองของเอกสารสิทธิ์แต่ละประเภทได้ ดังนี้ครับ 

ประเภทเอกสารสิทธิ์

การซื้อขาย / โอนกรรมสิทธิ์

การนำไปจำนอง / ค้ำประกัน

โฉนดที่ดิน (น.ส.4)

ทำได้ (โอนได้ทันที)

ทำได้

น.ส.3 ก.

ทำได้ (โอนได้ทันที)

ทำได้

น.ส.3, น.ส.3 ข.

ทำได้ (ต้องประกาศ 30 วันก่อนโอน)

ทำได้

ใบจอง (น.ส.2)

ทำไม่ได้ (ตกทอดทางมรดกได้)

ทำไม่ได้

ส.ป.ก. 4-01

ทำไม่ได้ (ตกทอดทางมรดกได้)

ทำไม่ได้

ภ.บ.ท.5

ทำไม่ได้ (ไม่ใช่เอกสารสิทธิ์)

ทำไม่ได้

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

1. โฉนดที่ดินหายต้องทำอย่างไร ใช้เอกสารอะไรบ้าง?

หากโฉนดที่ดินหาย ต้องรีบไปแจ้งความลงบันทึกประจำวันที่สถานีตำรวจทันทีครับ จากนั้นให้นำใบแจ้งความ บัตรประชาชน และทะเบียนบ้าน ไปติดต่อที่สำนักงานที่ดินในพื้นที่เพื่อยื่นคำร้องขอออกโฉนดใหม่ โดยเจ้าหน้าที่จะทำการประกาศ 30 วัน หากไม่มีผู้ใดคัดค้านจึงจะสามารถออกใบแทนให้ได้ 

2. เลขที่เอกสารสิทธิ์ที่ดิน ดูได้จากตรงไหนในโฉนด?

คำถามว่า เลขที่เอกสารสิทธิ์ที่ดิน หรือเลขโฉนดที่ดิน ดูตรงไหน ปกติจะสามารถดูเพื่อเช็คโฉนดที่ดินได้ที่บริเวณมุมขวาบนของด้านหน้าโฉนดที่ดิน ซึ่งจะใช้ระบุตัวตนของที่ดินแปลงนั้น ๆ เพื่อทำธุรกรรมหรือตรวจสอบข้อมูลกับกรมที่ดินครับ

3. ที่ดินไม่มีเอกสารสิทธิ์ ค้ำประกันได้ไหม ทำอย่างไรต่อ?

ที่ดินที่ไม่มีเอกสารสิทธิ์ เช่น ที่ดิน ภ.บ.ท.5 ไม่สามารถนำไปใช้ค้ำประกันสินเชื่อกับธนาคารหรือสถาบันการเงินที่ถูกกฎหมายได้ครับ โดยหากต้องการใช้ค้ำประกัน ควรตรวจสอบหลักเกณฑ์และปรึกษาเจ้าหน้าที่กรมที่ดิน ว่าพื้นที่ดังกล่าวสามารถยื่นขอออกโฉนดหรือเอกสาร น.ส.3 ได้หรือไม่

4. น.ส.3 ก. อัพเกรดเป็นโฉนดที่ดินได้ไหม ทำอย่างไร4. น.ส.3 ก. อัพเกรดเป็นโฉนดที่ดินได้ไหม ทำอย่างไร

ที่ดิน น.ส.3 หรือ น.ส.3 ก. สามารถยื่นคำขอออกโฉนดที่ดิน (น.ส.4) ได้ที่สำนักงานที่ดินในพื้นที่ โดยเจ้าหน้าที่จะทำการรังวัดและปักหลักเขตตามขั้นตอน ทั้งนี้ น.ส.3 ก. สามารถออกโฉนดได้โดยไม่ต้องรอประกาศ 30 วัน เนื่องจากมีระวางแผนที่รูปถ่ายทางอากาศรองรับ ขณะที่ น.ส.3 ธรรมดา ต้องมีการประกาศตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด เมื่อออกเป็นโฉนดแล้ว จะช่วยให้สามารถทำนิติกรรมและใช้เป็นหลักประกันในการขอสินเชื่อได้สะดวกยิ่งขึ้นครับ

เอกสารสิทธิ์ที่ดิน ตัวช่วยเสริมสภาพคล่องเมื่อต้องการเงินทุน

การทำความเข้าใจเกี่ยวกับเอกสารสิทธิ์ที่ดินว่า เอกสาร ส.ป.ก. คืออะไร โฉนดที่ดิน มีกี่แบบ ที่ดินไม่มีเอกสารสิทธิ์การจัดการต้องทำอย่างไร และเอกสารแบบไหนใช้ค้ำประกันได้บ้าง ไม่เพียงแต่จะช่วยปกป้องผลประโยชน์ของคุณในการซื้อขายและป้องกันปัญหาทางกฎหมายได้เท่านั้น แต่ยังเป็นการเตรียมความพร้อมเมื่อคุณต้องการใช้ที่ดินเป็นหลักทรัพย์ในการเข้าถึงแหล่งเงินทุนได้อย่างทันที โดยเฉพาะหากคุณถือครองโฉนดที่ดิน (น.ส.4) หรือ น.ส.3 ก. ก็จะสามารถเสริมสภาพคล่องทางการเงินได้อย่างรวดเร็วกว่าเอกสารอื่น ๆ แน่นอนครับ

หากคุณมีโฉนดที่ดินและกำลังเลือกว่าจะขอสินเชื่อโฉนดที่ดิน ที่ไหนดี เพื่อให้ได้เงินก้อนฉุกเฉิน อนุมัติไว ได้วงเงินสูง โดยไม่ต้องมีคนค้ำประกัน เพื่อนแท้ เงินด่วน พร้อมให้บริการสินเชื่อโฉนดที่ดินที่ได้มาตรฐาน โปร่งใส และมีอัตราดอกเบี้ยที่เป็นธรรม โดยเราพร้อมช่วยให้คุณก้าวผ่านทุกปัญหาทางการเงินและต่อยอดธุรกิจได้อย่างมั่นใจครับ