ที่ดิน ส.ป.ก. จำนองได้ไหม กู้เงินธนาคารไหนได้บ้าง

ทำความเข้าใจก่อนกู้ ที่ดิน ส.ป.ก. คืออะไร จำนองได้จริงไหม

ก่อนที่จะไปดูว่า จํานอง ที่ดิน ส.ป.ก. ที่ไหนได้บ้าง ผู้ถือครองจำเป็นต้องเข้าใจสถานะทางกฎหมายของเอกสารสิทธิ์ชนิดนี้เสียก่อน “ส.ป.ก. 4-01” คือเอกสารที่อนุญาตให้ประชาชนเข้าทำประโยชน์ในเขตปฏิรูปที่ดินเพื่อการเกษตรกรรม โดยผู้ถือครองมีเพียง “สิทธิทำกิน” เท่านั้น ไม่ใช่ “กรรมสิทธิ์” ในตัวที่ดินเหมือนโฉนดที่ดิน (น.ส.4) หรือ ที่ดิน นส. 3 ก.

ด้วยเหตุนี้ ตามพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม จึงมีข้อกำหนดชัดเจนว่า ที่ดิน ส.ป.ก. ไม่อนุญาตให้ทำการซื้อขาย จ่ายโอน หรือนำไปจำนองกับสถาบันการเงินเอกชนหรือนายทุนทั่วไปได้ เว้นแต่จะเป็นการตกทอดทางมรดกแก่ทายาทโดยธรรม หรือโอนสิทธิไปยังสถาบันเกษตรกรที่กฎหมายกำหนดเพื่อการกู้ยืมเงินกองทุนปฏิรูปที่ดินฯ เท่านั้น การพยายามนำไปจำนองผิดประเภทจึงอาจส่งผลเสียทางกฎหมายได้

จำนองที่ดิน ส.ป.ก. ที่ไหนได้บ้าง

เมื่อทราบข้อจำกัดแล้ว คำถามสำคัญคือหากต้องการใช้เงินทุนหมุนเวียน จะสามารถจํานองที่ดิน ส.ป.ก. ที่ไหนได้บ้าง ซึ่งในปัจจุบันมีช่องทางที่รองรับตามกฎหมายอยู่อย่างจำกัด ดังนี้

ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.)

สถาบันการเงินหลักและแทบจะเป็นแห่งเดียวที่ให้การยอมรับเอกสารสิทธิ์ ส.ป.ก. 4-01 ในการประกอบการพิจารณาสินเชื่อคือ ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร หรือ ธ.ก.ส. โดยการ จํานองที่ดิน ธ.ก.ส. นั้น จะไม่ได้ทำในรูปแบบการ “จดจำนอง” ที่กรมที่ดินเหมือนโฉนดทั่วไป แต่จะเป็นการใช้เอกสารสิทธิ์ ส.ป.ก. เป็นหลักฐานเพื่อ “ค้ำประกันหนี้เงินกู้”

โดยผู้กู้จะต้องขึ้นทะเบียนเป็นลูกค้าเกษตรกรกับทางธนาคาร และโครงการสินเชื่อนั้นจะต้องมีวัตถุประสงค์เพื่อนำเงินไปลงทุนในภาคเกษตรกรรม หรือพัฒนาที่ดินทำกินเป็นหลัก ซึ่งวงเงินที่ได้รับมักจะไม่สูงเท่ากับโฉนดที่ดิน โดยส่วนใหญ่จะอิงตามราคาประเมินของกรมธนารักษ์และศักยภาพในการชำระหนี้ของเกษตรกรผู้นั้น

สหกรณ์การเกษตรในพื้นที่

อีกหนึ่งทางเลือก คือ “สหกรณ์การเกษตร” ในท้องถิ่นที่เกษตรกรสังกัดเป็นสมาชิกอยู่ สหกรณ์หลายแห่งมีนโยบายปล่อยสินเชื่อเพื่อช่วยเหลือสมาชิก โดยอนุญาตให้ใช้สิทธิทำกินในที่ดิน ส.ป.ก. มาวางเป็นหลักประกันควบคู่กับบุคคลค้ำประกันได้ ทั้งนี้ เงื่อนไข วงเงิน และอัตราดอกเบี้ย จะขึ้นอยู่กับข้อบังคับของสหกรณ์แต่ละแห่ง ซึ่งมักจะมีความยืดหยุ่นและเข้าใจบริบทของเกษตรกรในพื้นที่มากกว่าสถาบันการเงินขนาดใหญ่

ทำไมธนาคารพาณิชย์อื่นถึงไม่รับ?

หลายท่านอาจพยายามค้นหาข้อมูลเพื่อขอกู้กับธนาคารพาณิชย์ชื่อดังต่าง ๆ แต่ต้องขอเรียนตามตรงว่า “ไม่มีธนาคารพาณิชย์แห่งใดรับจำนองที่ดิน ส.ป.ก.” สาเหตุหลักไม่ใช่เรื่องของนโยบายธนาคารเพียงอย่างเดียว แต่เป็นเรื่องของ “ข้อกฎหมาย” เพราะหากลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้ ธนาคารพาณิชย์ไม่สามารถฟ้องร้องยึดทรัพย์หรือขายทอดตลาดที่ดิน ส.ป.ก. ได้ เนื่องจากกฎหมายระบุให้ที่ดินต้องเป็นของรัฐและเกษตรกรเท่านั้น การรับจำนองจึงมีความเสี่ยงเป็นศูนย์สำหรับธนาคารพาณิชย์

อัปเดตใหม่! การเปลี่ยน ส.ป.ก. 4-01 เป็นโฉนดเพื่อการเกษตร

สำหรับพี่น้องเกษตรกร ปัจจุบันรัฐบาลมีนโยบายในการยกระดับเอกสารสิทธิ์ ส.ป.ก. 4-01 ให้กลายเป็น “โฉนดเพื่อการเกษตร” (ครุฑเขียว) ซึ่งจะช่วยเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงแหล่งเงินทุนได้มากขึ้น

สรุปบทความ